Zes dingen die je moet weten voordat je een artikel gaat schrijven

opzet van een artikel

‘Niet meer vergeten: opzet van je artikel maken’, die woorden staan in rood op het whiteboard boven mijn bureau. Hieronder lees je waarom ze me uren aan overbodig werk kunnen besparen.

Begin oktober stond mijn artikel ‘Geheugen-hacker‘ op de cover van het Sir Edmund-katern in de Volkskrant. Ik kreeg er veel positieve reacties op en het was al snel trending in de online krantenkiosk Blendle. Toch zal ik het artikel zelf vooral onthouden als een voorbeeld van hoe het niet moet.

Toen ik de eerste versie naar de Volkskrant stuurde, kreeg ik een mail terug met de opmerking: ‘Leest lekker, maar het verhaal mist diepgang.’

Waarom is een opzet van een artikel belangrijk?

Ik maakte bij het schrijven dan ook een beginnersfout.

Het artikel waaraan ik werkte ging over hersenwetenschapper Boris Konrad, die als geheugenatleet enkele bijzondere records heeft gevestigd: hij kan binnen 15 minuten bijvoorbeeld 201 namen onthouden of een lijst van 119 willekeurige woorden in een vreemde taal uit zijn hoofd leren.

In de eerste versie legde ik uit welke geheugentechnieken hij daarvoor gebruikte en hoe je die jezelf kunt aanleren.

Interessant, maar niet interessant genoeg, aangezien ik het stuk voor de wetenschapskatern voor Sir Edmund schreef. De lezers van dit katern verwachten meer diepgang: ze willen niet alleen weten hoe iets werkt, maar ook waarom het zo werkt. Ze willen lezen over wetenschap. Kortom: ik had niet goed nagedacht over mijn doelgroep.

In de twee versie van het stuk voegde ik dan ook een tweede ‘spoor’ toe aan het verhaal. Ik schreef niet meer alleen over Boris Konrad en zijn geheugentechnieken, maar ook over hersenonderzoek. Wat gebeurt er in de hersenen als we proberen om iets te onthouden? En vooral: heeft Konrad een snelweg naar het geheugen gevonden?

Die laatste vraag werd de insteek en de eerste zin van het verhaal. Ik interviewde meer onderzoekers en las verschillende studies over het deze vraag. Het kostte me in totaal bijna een dag om het verhaal te herschrijven.

Hoe maak je een opzet van een artikel?

Die tweede versie was niet nodig geweest als ik van tevoren de moeite had genomen voor om me goed voor te bereiden op het schrijfproces. Voor het schrijven van elk artikel, moet je eigenlijk een  opzet of werkplan maken. Meestal doe ik dat in mijn hoofd, maar als je een opzet van een artikel opschrijft of uittypt, is de kans veel groter dat je weeffouten in je verhaal voorkomt.

De volgende zes vragen moet je volgens mij in ieder geval kunnen beantwoorden in een korte opzet van een artikel.

  • Wie zijn je lezers?
  • Wat is je onderwerp
  • Wat is de kernvraag van je artikel
  • Welke research moet je doen/welke artikelen ga je lezen
  • Wie ga je interviewen?
  • Welke vorm krijgt je verhaal

Maar hoe beantwoord je die vragen nu precies?

1. Wie zijn je lezers?

Oftewel: voor welke doelgroep schrijf je? De lezers van een wetenschapskatern of een website over economie zitten op andere onderwerpen en artikelvormen te wachten dan de volgers van een foodblog. Wat doen je lezers voor werk, hoe besteden ze hun vrije tijd, wat is hun gemiddelde leeftijd?

Hier ging ik in eerste instantie in de fout bij het schrijven van mijn verhaal over de geheugenatleet. Ik dacht niet goed na over wat de Volkskrantlezer wil: diepgang en wetenschap.

Sommige redacties maken een ijkpersoon om het contact met hun lezers niet te verliezen. Dat is een profiel van een persoon die symbool staat voor de doorsnee lezer. Bij het tijdschrift Libelle stond bijvoorbeeld lange tijd een uit karton uitgesneden foto van een vrouw op de redactie. Ze heette Ellen, woonde in Schagen, was 38 jaar en werkte in de zorg. De redacteuren werden door de ijkpersoon steeds herinnerd aan hun doelgroep.

2. Wat is je onderwerp?

Bij het beantwoorden van deze vraag kruip je in de huid van de lezer waarover je zojuist hebt nagedacht. Waar zou hij/zij over willen lezen? Over welk onderwerp praat deze persoon graag op feestjes, of werkborrels. Waarmee wek je zijn of haar nieuwsgierigheid?

Natuurlijk neem je ook je eigen gevoel mee bij het brainstormen. Van welk onderwerp zou jouw hart sneller doen kloppen als je in de schoenen van je lezer zou staan?

Treed nog niet te veel in detail bij de keuze voor je onderwerp. In een opzet van een artikel beschrijf je eerst in één korte zin het onderwerp. Bijvoorbeeld: hersenwetenschapper die ook geheugenkampioen is.

3. Wat is je kernvraag?

Dit is misschien wel het belangrijkste onderdeel in de opzet van een artikel. Je weet over welk onderwerp je wilt schrijven, maar welke insteek neem je precies? Welke prangende vraag ga je precies beantwoorden voor je lezer?

Stel je schrijft een artikel met als onderwerp  ‘belastingaangifte’, dan is dat voor de meeste mensen niet zo interessant. Maar als je als kernvraag neemt: ‘hoe betaal je zo min mogelijk belasting?’, dan wek je opeens de interesse van veel mensen.

Het is dan ook belangrijk dat een kernvraag snel aan bod komen in een artikel, het liefst al in één van de eerste alinea’s. (Lees dit stuk over de notendop-alinea)

 

4. Welke stukken ga je zelf lezen?

Als je eenmaal precies weet waarover je gaat schrijven, is het aan te raden om eerst wat boeken of artikelen te lezen ter inspiratie. Spit online archieven van kranten door, of zoek op Google naar verhalen met hetzelfde onderwerp en kernvraag.

Misschien kom je een quote van iemand tegen die je zelf ook graag wilt interviewen voor je artikel. Als je over belastingen schrijft, kom je misschien wel een boekhouder op het spoor die specialist is in belasting ontduiken.

5. Welke mensen ga je interviewen?

Geschikte interviewkandidaten kun je meestal pas bedenken als je je lezersgroep, je onderwerp en je kernvraag hebt bepaald. Dan weet je namelijk pas welke vragen je hebt en welke antwoorden je zoekt.

Ik sprak voor mijn geheugenartikel vooral wetenschappers die onderzoek doen naar de werking van het geheugen. Dat had alles te maken met mijn kernvraag. Maar voor een spannend artikel over belastingaangiftes kun je beter op zoek gaan naar een belasting-ontduiker.

6. Welke vorm krijgt je artikel?

Dit is meestal de laatste stap bij het maken van een opzet van een artikel. Pas als je een scherp beeld hebt van het verhaal dat je wilt vertellen, wordt vaak duidelijk hoe je de informatie het beste kunt presenteren.

Toen ik zelf een artikel schreef over het onderwerp ‘praatjes maken met vreemden’, vond ik een verhaal met alleen deskundigen bijvoorbeeld te theoretisch worden. Daarom besloot ik om zelf de straat op te gaan om mensen aan te spreken en daar een reportage over te maken.

Stel jij jezelf nog andere vragen voordat je met een artikel begint? Laat het hieronder weten.

Lees ook:

Geen schrijftips missen? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief

 

 

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Ontvang maandelijks de beste schrijftips (gratis)

Verhelder je teksten