Deze 13 Franse, Duitse en Engelse leenwoorden kunnen we beter teruggeven

leenwoorden

In een personeelsadvertentie ontdekte ik laatst een bijzonder nieuw leenwoord uit het Engels (tussen een wirwar van andere leenwoorden). Hieronder een kleine bloemlezing uit de oproep van het bedrijf Originals.

Als communicatie consultant tackel je de kern van het probleem van de klant (…) Voor ondernemerschap en drive kunnen we op je rekenen. (…) Jij gaat voor de win-win. Wil jij het verschil maken? Join ons team van originals…uhh professionals.

Het woord ‘join’ klinkt wat mij betreft nogal vergezocht in een Nederlandse tekst, vooral omdat je met gemak minstens drie goede alternatieven kunt bedenken die niet Engelstalig zijn.

Kom ons team van professionals versterken

Kom bij ons werken

Sluit je aan bij ons team van professionals

Het bedrijf heeft ongetwijfeld een goede reden om voor ‘join’ te kiezen. Ik vermoed dat het leenwoord de tekst samen met de andere anglicismen een hippe, internationale uitstraling moet geven. Maar het probleem is dat het een beetje gezocht overkomt – of moet ik zeggen: een beetje try-hard.

Leenwoorden

Pochen met leenwoorden gebeurt niet alleen in het Engels, maar ook met uitdrukkingen uit andere talen. Pas ontving ik een e-mail van een redacteur van de VARA-gids. Ze wilde me interviewen over mijn ex-kantoorgenote Rosanne Hertzberger die onlangs te gast was in het programma Zomergasten. (Ze had dit stuk van me gelezen en wilde meer weten over onze haat-liefde-verhouding).

In de e-mail schreef de redacteur. ‘We zijn bezig om wat faits-divers te verzamelen over Rosanne. Daarom zouden we je graag interviewen.’

Je zou in plaats van ‘faits-divers’ ook gewoon wetenswaardigheden kunnen schrijven, maar ‘faits divers’ staat net wat intelligenter, of moet ik zeggen: erudieter.

Leenwoorden vermijden

Leenwoorden uit het Engels, Frans of Duits worden steeds vaker gebruikt om teksten op op te leuken en de schrijver meer aanzien te geven. Maar de lijn tussen een goed gekozen leenwoord en een gezocht exemplaar is dun. Voor rake leenwoorden bestaat eigenlijk geen vergelijkbare uitdrukking in het Nederlands, of in ieder geval geen woord dat de lezer hetzelfde gevoel geeft. Ze maken je tekst begrijpelijk, of voegen iets toe aan de betekenis.

Een zin als ‘Ik ga deze app downloaden‘, kun je bijvoorbeeld nauwelijks vervangen door een volledig Nederlandse zin. (Of je moet van mening zijn dat we het woord app zouden moeten vervangen door ‘toep’)

Gezochte leenwoorden zoals ‘join’ en ‘faits-divers’ gebruik je mijns inziens vooral omdat je graag wilt laten zien dat jij het net even anders doet. En juist doordat de aanwezigheid het leenwoord er zo dik bovenop ligt, loop je het risico dat je tekst iets van zijn kracht verliest.

Hieronder 13 leenwoorden die je volgens mij beter kunt vermijden als tekstschrijver.

An sich

Een overbodig Duits leenwoord dat steeds vaker opduikt in kranten en tijdschriften, zoals hier op Linda Nieuws.

Een scheiding an sich is pijnlijk, maar ook jaren later ontstaan er nog verdrietige momenten.

Maar wat is het verschil met het Nederlandse ‘op zich’?

Een scheiding is op zich al pijnlijk, maar ook jaren later ontstaan er nog verdrietige momenten.

Descriptie

Waarom makkelijk doen als het ook moeilijk kan? Descriptie is een vernederlandst leenwoord dat niets meer betekent dan ‘omschrijving’.

Deze columnist geeft zijn column over Trump een wat intellectuelere uitstraling met dit anglicisme.

Het zijn geen neutrale descripties (…)

In het Nederlands:

Het zijn geen neutrale omschrijvingen (…)

Forecast

Eén van de meest ergerlijke leenwoorden uit het bedrijfsleven. Hier in het wild te vinden.

Wie is er nu eigenlijk verantwoordelijk voor de salesforecast?

Wat is er mis met voorspelling?

Wie is er nu eigenlijk verantwoordelijk voor de salesvoorspelling?

Of nog beter:

Wie is er nu eigenlijk verantwoordelijk voor de verkoopvoorspelling?

Assumptie

Een moeilijk woord voor ‘aanname’. De schrijver van dit NRC-stuk (toch een krant voor een breed publiek) maakt er gretig gebruik.

Het ligt immers veel meer voor de hand dat de mannelijke orkanen, met hun jongensachtige branie en tomeloze masculiniteit, de meeste slachtoffers maken. Juist die assumptie blijkt het probleem.

Als je het in het Nederlands schrijft:

Juist die aanname blijkt het probleem.

Occupancy

Een volstrekt overbodig leenwoord dat vaak wordt gebruikt in de bouwwereld, zie dit artikel.

Kijk naar de total cost of occupancy

We hebben hier perfecte woorden voor in het Nederlands.

Kijk naar de totale kosten van de bezettingsgraad

 

Batch

Een Engelse term voor een partij, of stapel goederen. Uit het boek Wat doen we met moeder.

Morgen onderzoeken we een batch die we uit de supermarkten hebben teruggehaald.

Dat kan eenvoudiger:

Morgen onderzoeker een we een partij goederen die we uit de supermarkten hebben teruggehaald.

 

Begeisterd

Een Duits leenwoord waarvoor een overdaad aan Nederlandse synoniemen zijn te bedenken, van enthousiast, tot bevlogen, geestdriftig en als het echt moet: begeesterd.

Toch vond de schrijver van dit Volkskrant-profiel over Harry Vaandrager het een onmisbaar woord.

De trilogie van Samuel Beckett, zijn literaire held. Hij kon niet meer stoppen, raakte totaal begeisterd, tot op de dag van vandaag.

Maar is dit slechter?

De trilogie van Samuel Beckett, zijn literaire held. Hij kon niet meer stoppen, raakte totaal bevlogen, tot op de dag van vandaag.

Im grunde

Nog een Duits woord waarvoor vele Nederlandse alternatieven bestaan, zoals in feite, of in de kern.

Maar de schrijver van deze recensie over het boek Mekka kiest liever voor een Duits-intellectuele aanpak.

Dat is wat religie im Grunde voor Snouck is: handel.

Dat kan eenvoudiger.

Dat is wat religie in de kern voor Snouck is: handel

Benchmark

Een abstract Engels woord voor een vergelijkend onderzoek, of een referentiepunt. Toch wordt het regelmatig gebruikt, zelfs in mededelingen van grote bedrijven aan deze lezers van kranten, zo blijkt uit dit NRC-artikel over KLM.

Recente benchmarks tonen aan dat het verschil met concurrenten, ondanks de vorig jaar afgesloten cao’s, nog steeds groot is.

Dat kan simpeler.

Recente vergelijkende onderzoeken tonen aan dat het verschil met concurrenten, ondanks de vorig jaar afgesloten cao’s, nog steeds groot is.

Utiliseren en opereren

Je zou zeggen dat het Nederlandse ‘gebruiken’ een behoorlijk bruikbaar werkwoord is. Maar bij dit internetbedrijf gebruiken ze liever de Engelse variant utiliseren, in combinatie met een ander anglicisme: ‘opereren’.

De servers die wij utiliseren opereren 99,9% van de tijd.

Of is dit toch duidelijker?

De servers die wij gebruiken, werken 99,9% van de tijd.

 

Attitude

Een duur woord voor ‘houding’.

Al is een attitude volgens dit coachingsbedrijfje net iets anders dan een houding, gezien hun blogje over de ideale werknemer.

Hij/zij beschikt over de juiste houding of attitude

Is er echt een verschil?

De les van deze blog: als jezelf een intellectuele houding wilt aanmeten, gebruik dan veel leenwoorden, dan krijg je vanzelf een attitude.

Geen schrijf- en werktips missen? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief, net als 5.000 anderen. 

Lees ook:

 

 

2 Comments, RSS

  1. Maria de Ridder augustus 31, 2017 @ 3:50 pm

    Tja Dennis wanneer je je zo op een rijtje ziet klinken ze eigenlijk een beetje verdrietig. Misschien moet het maar zo zijn dat alles wat je leent je eigenlijk gewoon terug moet geven?

    • dennisrijnvis september 1, 2017 @ 4:20 pm

      Ik heb de kop aangepast 😉

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Ontvang maandelijks de beste schrijftips (gratis)

Verhelder je teksten